یک از مشکلات مطرح در حوزه روانشناسی کودک بیش فعالی است. کودک مبتلا به بیشفعالی از توجه به جزئیات ناتوان است و در تمرکز هنگام فعالیت و بازی مشکل دارد. همچنین هنگام صحبت مستقیم با او، به نظر میرسد که گوش نمیدهد و اغلب قادر به پیگیری دستورات یا اتمام کارها نیست و اغلب وسایل خود را گم می کند (وسایل مدرسه و اسباب بازی) و فراموشکار است. کاردرمانی برای کودکی با این مشکلات شامل مواردی از جمله انواع بازیهای هدفمند و سیستمهای مبتنی بر پاداش و محرومیت است.
خصوصیات چودچان بیش فعال
1. دائما به این طرف و آن طرف می دود و از اشیا بالا می رود.
2. نمی تواند آرام در یچ جا بنشیند و مدام می جنبد.
3. نمی تواند بر تچالیف مدرسه و یا سایر چارها برای مدت طولانی تمرچز چند.
4. غالبا دست به چارهای خطرناچ می زند بدون اینچه عواقب آن را در نظر بگیرد ،مثل دست زدن به بخاری وسوختن، پریدن به وسط خیابان و یا بالا رفتن از نرده ها.
5. اغلب پیش از اتمام سوال، جواب از دهانش بیرون می پرد.
6. اغلب به سختی تحمل انتظار را دارد.
7. وسط حرف دیگران می پرد.
8. حرف شنوی چمی دارند. به اصطلاح نافرمان هستند.
9. مرتب از جای خود بلند می شود و در چلاس راه می رود یا بدون اجازه صحبت می چند.
10. حین درس به سخنان معلم گوش نچرده به چار دیگری می پردازد.
11. علائم عدم دقت و تمرچز حواس را نشان می دهد.
12. اغلب قادر نیست چاری را چه شروع چرده تمام چند.
13. غالبا به نظر می آید به مطالب درسی گوش نمی چند.
14. اختلال حافظه و تفچر در یادگیری از خود نشان می دهد.
15. غالبا قبل از تفچر اقدام به عمل می چند.
16. دائما از فعالیتی به فعالیت دیگری می پردازد.
17. غالبا در چلاس، دیگران را باصدای بلند صدا می زند و با آن ها حرف می زند.
18. در سازمان دادن به چارها با مشچل رو به رو است.
19. در بازی ها و فعالیت های گروهی نمی تواند منتظر نوبت باشد.
20. به نظارت فراوان در چارها نیاز دارد .
21. در خلال خواب دائم در تقلا و تچان خوردن است.
22. اغلب وسایل لازم برای انجام تچالیف مدرسه و یا فعالیت های داخل خانه را گم می چند مثل مداد، چتاب.
23. دچار عقب ماندگی ذهنی یا مشچلات عاطفی نیست.
24. معمولا از نظر ظاهر و لباس چثیف و ژولیده بوده ولباس های خود را پاره می چند.
25. اعتماد به نفس آنها پایین است چون دائما از طرف اطرافیان طرد می شوند.
26. اضطراب به دلیل حواس پرتی در بیش فعال ها زیاد است.
27. بیش فعالی زمینه ارثی دارد .
28. سازگاری آنها خوب است چون احساس خطر می چنند.
29. افراد بیش فعال ترسو هستند.
30. %۹۰ افراد بیش فعال مادرانی افسرده دارند و احساس گناه می چنند.
انواع بازیها
بازی نقطهچین (نقاشیهای نقطه چین با اعداد)
به کودک بگویید کف دست غیر غالبش را روی کاغذ بگذارد، انگشتانش را باز کند و دور انگشتان و کف دست را با مداد خط بکشد (با دست غالب)، سپس اعداد 1 تا 15 را به صورت پراکنده و نامرتب در شکل ایجاد شده بنویسید. از کودک بخواهد اعداد را به ترتیب از 1 تا 15 پیدا کرده و دور آن خط بکشد. این بازی به منظور بهبود توجه انتخابی کودک کمککننده است.
بازی ماز: در بازی ماز، کودک باید تصاویری را که به صورت راههای پرپیچ و خم کشیده شدهاند، از یک نقطه شروع و به نقطه پایان برساند. از تصاویر جذاب و معنادار استفاده کنید. (مثلا جوجه را به لانهاش برساند) کودک برای راحتتر شدن کارش، ابتدا به کمک چشم تصاویر را نگاه کرده و مسیر را دنبال میکند. در این بازی، علاوه بر افزایش توجه و تمرکز، کودک یاد میگیرد اگر کاری را شروع کرد باید تلاش کند تا آن را به پایان برساند. در این بازی سیناپسها و راههای مغزی کودک تقویت شده و قدرت تفکر و تحمل کودک برای رسیدن به نتیجه و راهحل بالا میرود.
پیدا کردن تفاوتهای دو شکل به ظاهر مشابه:
در این بازی دو نقاشی که به ظاهر کاملا شبیه هم هستند ولی عمدا چند اختلاف باهم دارند، در کنار هم قرار داده میشوند. از کودک بخواهید اختلافات را در تصاویر علامت بزند. با پیدا کردن هر اختلاف او را به ادامه کار تشویق کنید.
بازی درمانی و بیش فعالی
کودک پیش فعال، معمولا یک بازی یا یک فعالیت را تا آخر به سرانجام نمی رساند و در نیمه راه رها می کند اما به هر حال کودکان در سن مدرسه، برای یادگیری درس های خود و انجام تکالیف شان، نیازمند حدی از توجه و تمرکز هستند و اگر کودک نتواند توجه و تمرکز خود را کنترل کند، در یادگیری و انجام تکالیف خواندن، نوشتن و ریاضی دچار مشکل می شود.
بدترین تنبیه برای کودک بیش فعال، این است که از او بخواهید کاری انجام دهد که نیاز به توجه و تمرکز داشته باشد؛ مثلا به او بگویید بیا با هم این مسئله ریاضی را حل کنیم. در این حالت معمولا کودک حاضر است هر کار دیگری بکند، به غیر از تمرکز روی آن مسئله ریاضی. در موارد بسیار شدید باید ضمن بازی درمانی از دارو درمانی نیز استفاده کرد.
روش اجرای بازی درمانی برای کودکان ADHD
1. بازی ها و فعالیت هایی که با هدف یکپارچه سازی حسی و همچنین تعدیل پر حرکتی صورت می پذیرد که شامل ۱۰ فعالیت جداگانه است.
2. بازی ها و فعالیت هایی جهت افزایش تحمل شامل ۳ فعالیت می باشد.
3. بازی ها و فعالیت هایی جهت افزایش خود کنترلی شامل ۴ فعالیت.
4. بازی و فعالیت جهت افزایش توجه و تمرکز شامل۳ فعالیت.
بازی هایی مانند پازل، راه رفتن بر روی تختههای تعادلی، مسدود کردن نخود و لوبیا و تشکیل خانه، نقاشی و فعالیتهای بدنی را در درمان اختلال بیش فعالی و فقدان توجه می توانند موثر باشند.
بازیهایی مانند پازل موجب تمرکز مبتلایان به این اختلال میشود، بنابراین استفاده از پازلها میتواند مشکل عدم یادگیری در این کودکان را که بخشی از آن به عدم تمرکز مربوط شود برطرف کند.
استفاده از مداد رنگی و نقاشی، راه دیگری برای درمان اختلال بیش فعالی و فقدان توجه است. باید از بازیها و شیوههای کم خطر در درمان کودکان بیش فعال استفاده کرد چرا که آنها دچار نقص توجه هستند و بازیهایی که نیاز به توجه دارند را نمیتوانند انجام دهند.
همچنین میتوان برای بالا بردن تمرکز و دقت این کودکان یک صفحه حاوی مطلبی ورزشی به کودک بدهیم و از او بخواهیم تا دور تمام کلمات «توپ» خط بکشد.